Plaatjes plakken in de OBA

 

Wikipedia en bibliotheken

 Op 22 juni om 12.00 uur melden acht SGKJ-cursisten zich op de 8e etage van de prachtige OBA voor een gratis Wikipedia-workshop en -schrijfmiddag. Dat gratis is te danken aan de KB en de OBA, er moet dus een belang zijn. Onze cursusleider van de middag, Olaf Janssen, maakt direct aan het begin geen geheim van dat belang. Al in het jaarverslag van de KB van 2012 staat het expliciet: “Ten behoeve van de zichtbaarheid en vindbaarheid …. is het noodzakelijk geworden om wetenschappelijk en historisch materiaal, behalve op de eigen website, ook langs andere kanalen op het internet aan te bieden. Hiervoor wordt samenwerking gezocht met externe partijen.” Eén van die externe partijen is Wikipedia. Olaf Janssen is in dienst van de KB speciaal bezig met het bedenken, opzetten en uitvoeren van projecten om de band tussen (de kennis en collecties van) de KB en de projecten van Wikimedia (en bijbehorende communities) te versterken. Ik jat deze zin gewoon even van een van zijn vrije Wiki-pagina’s.  

Bereik

We weten dat men op de universiteiten nog altijd enigszins argwanend staat tegenover Wikipedia, en dat het ongewenst is om in literatuurlijsten te verwijzen naar Wikipagina’s. Maar bibliotheken zoeken graag samenwerking met Wikipedia. In tegenstelling tot vroeger begint een zoekactie naar feiten nauwelijks meer in de bieb, maar op internet, met op één de bekendste zoekmachine Google, op twee Wikipedia en heel erg veel lager voorbeeld de KB. Een voorbeeld: ‘Jip en Janneke’ heeft op een bepaald moment meer dan 11.000 views op de Wiki-pagina en op de KB-site slechts 378. Alleen bij een obscuur onderwerp als centsprenten of fabrieksprentenboeken wint de KB. Het is dus zaak om KB-informatie in beeld te krijgen bij een zoektocht die ergens anders start, om zo nieuwsgierigheid te wekken naar de collectie, en de zoeker te verleiden tot het bezoeken van de KB-collectie online of offline. 

Alleen feiten

Na Olafs uitleg over het belang voor de bibliotheken volgt informatie over wat nu precies Wikipedia is. Vooral een vanuit idealisme in 2001 opgerichte vrije encyclopedie. Vrijelijk gebruik maken van alle kennis van de hele wereld! Beide woorden moeten zeer letterlijk genomen worden. Wikipedia is geen platform voor meningen, nieuwtjes, nieuw of origineel onderzoek, het is een verzameling feiten, die bovendien neutraal moeten zijn en duidelijk gebaseerd op een bepaalde bron. Reclame en zelfpromotie zijn niet toegestaan. Twijfelt iemand aan de goede bedoelingen van een pagina, dan wordt die meteen voorgedragen voor overleg of verwijdering. Voorbeeldige artikelen komen in de ‘etalage’, een soort erepodium.  

Je doet het samen

Olaf legt aardig wat nadruk op het aspect vrij, waarmee hij direct enkele aanwezigen ontmoedigt en anderen leert relativeren (zelf vindt hij het helemaal geen probleem):  de teksten die op Wikipedia staan, zijn echt helemaal vrij, van rechten en voor bewerking. Je geplaatste tekst kan meteen onder handen genomen worden, ernstig veranderd, ingekort, aangevuld, ook met elementen waar jij nu juist geen belangstelling voor had, en kan zelf in z’n geheel worden verwijderd.  

Wereldwijd

Wikipedia trekt elke maand zo’n 400 miljoen unieke bezoekers. Wikipedia bevat artikelen in 295 talen, heeft een hoofdkantoor in San Francisco en nationale afdelingen, zoals in Nederland, met een kantoor op de Mariaplaats in Utrecht. Subsidies (o.a. een fikse van Google) en donaties maken het mogelijk dat de servers draaien en dat er ondersteuning gegeven kan worden. Het wereldwijde Wikipedia-budget is lager dan (bv) het KB-budget en het hele systeem werkt zonder advertenties. In Nederland wordt Wikipedia  mogelijk gemaakt door ca. 1300 actieve vrijwilligers die onderzoek doen, teksten schrijven, overleggen, elkaar ontmoeten, presentaties geven en foto’s maken. 

Beeldmateriaal

Het is alleen mogelijk foto’s, illustraties, audio en film toe te voegen aan artikelen uit de enorme bak beeldmateriaal in Wikimedia Commons, waarover het tweede, meer praktische deel van deze middag gaat. De reden hiervoor is simpel: er moet geen gedoe komen over copyright, alle beeldmateriaal in Commons is vrij daarvan. Vandaar onder andere het grote belang van het maken van foto’s door vrijwilligers, van plekken, gebouwen, beeldhouwwerken, etc. Die gaan in Commons en kunnen, net als de teksten, vrij gebruikt worden. Deze auteursrechtvrije afbeelding van een boekverkoper staat bijvoorbeeld op Wikimedia en mag door iedereen worden gebruikt, verknipt en/of anderszins worden bewerkt. 

Aan de slag

Dit tweede deel is een echte workshop. We leren kort iets over tekstopmaak, lijsten, kopjes, interne en externe links, bronvermelding en voetnoten. Maar de nadruk ligt op het verrijken van artikelen door middel van het invoegen van illustraties zoals onlangs door de KB vrijgegeven. Niet alleen worden de artikelen er sprekender en waardevoller door, ook de KB of een andere bibliotheek komt ermee in beeld. Olaf leert ons zoeken in die enorme beeldbank en leidt ons via de categorieën naar ‘Children’s book illustration’ en vervolgens naar ‘Picture Books from Koninklijke Bibliotheek’, met maar liefst 191 subcategorieën en meer dan 2500 afbeeldingen van omslagen en pagina’s in oude kinderboeken. Tot slot oefenen we met het zetten van een enkele afbeelding of een reeks illustraties bij een artikel. De middag begon met felle zon en eindigde met daverend onweer. Geen symboliek hier, want het zag er zo prachtig uit, die regen en de flitsen vanuit hoog in het gebouw boven het water. We gaan aan de slag, we gaan ze naar de bibliotheek(collecties) lokken!

 

Link boekverkoper:

https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Galerij_van_mannelijke_bedrijven_voor_de_Nederlandsche_jeugd?uselang=nl


Contact: centsprenten@xs4all.nl.  © 2001-2017 A.G.J.M. Borms. Bijgewerkt op 14 juli 2017. Overname, kopiëren en downloaden voor niet-commercieel gebruik van teksten en afbeeldingen is toegestaan onder vermelding van bron SGKJ/AGJMBorms.