Rüdiger-28

Rüdiger, nr. 28, Dresden ca. 1770

-, Die Welt hat sich jetzt...

Van de prenthandelaar en graveur Carl Friedrich Rüdiger (1748-1808) is niet veel bekend. De Duitse schilder Richter beschrijft in zijn Lebenserinnerungen hoe hij Rüdiger ‘..die Schäferstrasse hinabwandeln sah. Groszer Dreimaster, zwei Haarwülste und Haarbeutel, apfelgrüner Frackrock, Schnallenschuhe und langes spanisches Rohr, schritt er ehrenfest daher’. Verder beschrijft Richter het genoegen dat hij beleefde aan de centsprenten met soldaten, de verkeerde wereld, het ganzenbord en de jaargetijden.

De handgekleurde gravure met twintig afbeeldingen op 4 rijen. Hierop komen een aantal taferelen voor die nog niet eerder waren vertoond. De gans die de boer kruit, de ruiter achterstevoren op een paard en -voor het eerst- de bekende voorstelling uit de Piet de Smeerpoetsboekjes waarop een haas op een jager schiet. Andere taferelen hebben een originele uitbeelding gekregen, zoals paarden die een schip op het land voort trekken en het paard dat vrouwen ment, gespannen voor een zeilwagen!

Adres: Zu haben bey G:F:Rüdigern in FriedrichStadt beÿ Dreszden.

Afbeelding bij Vogel (1981), afb. 29.

Taferelen

de gans rijdt de boer in een kruiwagen
de ezel berijdt de boer
het schip vaart door paarden getrokken op land
het kind voert de moeder
de leerling onderwijst de schooljuffrouw
de papegaai leert de man (in een kooi) praten
de arme geeft de gijke een aalmoes
het paard ment de vrouwen voor de zeilwagen (!)
de os slacht de slager
de haas schiet de jager
de blinde leidt de ziende
vogels vangen een man in het net
de kreupele draagt de gezonde
de ruiter zit achterste voren op het paard
vissen nestelen in de bomen; de vogels in het water
de heer gaat te voet; de knecht rijdt te paard
de hen zit op de haan
de vrouw draagt hoed, stok en broek van de man
het paard drijft de boer voor de ploeg
de koe karnt boter

Teksten en verzen
1. Die Welt hat sich jetz umgekertWei nun die Gansz zu Margte faehrt.
2. Die Freiher traegt der Esel fort.
3. Des Schiff gehet auf den Lande.
4. Das Kind füttert die Mutter
5. Der Schüler ist über reinem Meister.
6. Wer eingespert ist der lernt wohl pfeiffen.
7. Hier spricht der Reiche den Armen an
8. Mit Wind kan man alles zwingen
9. Der Ochse schlägt den Fleischer Tod
10. Der Haase schiest denn Jeger Tod
11. Der Blinde führt denn Sehenden.
12. Der Vogel Heerd ist aufgestelt / Er selber in das Netz versaelt.
13. Geschwind geth (sic) er mit der Post / Das ist meine groeste Lust.
14. Vorwaerts mus es gehen, / Wann man im reuden will bestehen.
15. Die Voegel hier Schwimmen. / Die Fische dhun Singen.
16. Sehr Stoldz der Budel hier. / der Herr folgt nach Manier.
17. Die Hene will Hahn im Korbe seÿn. / das zeiget hier der klare schein.
18. Der Fischbein Rock hat mich betrogen. / mir Stock Hut u Hose aus gezogen.
19. Das Perd ist hir der Ackers Mann. / Er spant denn Bauer an Pfluge an.
20. Die Kuhe stehet an den Butterfasz. / Herg(?) Faule Magt wie rumpelt das.

Overname, copiëren en downloaden voor niet-commercieel gebruik van teksten en afbeeldingen is toegestaan onder vermelding van bron SGKJ/AGJMBorms. Contact centsprenten@xs4all.nl.