Remondini

Remondini, ca. 1720

IL MONDO AL ROUERSCIO OSSIA IL COSTUME MODERNO

De Remondini’s hebben in Bassano bij Venetië boeken en prenten gedrukt en uitgegeven van 1657 tot 1861. Hun boeken en prenten vonden verspreiding in de hele wereld. Jean-Antoine Remondini vestigde zich rond 1640 in Bassano met een winkel in ijzerwaren. Hij kreeg in 1657 de beschikking over twee persen; één voor boekdruk en één voor prenten. Zelf afkomstig uit een lage klasse kende hij de voorkeur van de gewone man en richtte zijn productie op populair drukwerk. Daarnaast gaven de Remondini’s veel prenten uit met het werk van oude en eigentijdse meesters. De populaire uitgaven betroffen vele onderwerpen, van heiligenprenten tot dodendansen, van satires over de Turken tot het laatste nieuws over de Hongaarse oorlog. Het drukwerk ging per riem de deur uit. Bij zijn dood in 1711 liet Jean-Antoine een bloeiend en kapitaalkrachtig bedrijf na aan zijn zoon Joseph. In 1715 had Remondini vijftien persen in bedrijf en drukte hij ook prenten voor de Franse, Duitse, Spaanse en Russische markt. Tot in de 19^e eeuw was het bedrijf van de Remondini’s de grootste prentindustrie van Europa en een geduchte concurent voor de prentcentra van de rue Saint-Jacques in Parijs en van Augsburg. In Nederland zijn de prenten slechts beperkt verspreid, ongetwijfeld omdat wij zelf over een bloeiende en krachtige prentindustrie beschikten. Een catalogus uit 1784 telt 954 kunstprenten en 6352 andere prenten, waaronder een groot aantal volksprenten, deels in houtsnede. Het bedrijf beschikte toen over 54 persen, waarvan 32 voor het drukken voor prenten, een eigen lettergieterij en vier papiermolens. Het bedrijf bood werk aan meer dan duizend mensen, waaronder vijftien kopergraveurs en honderd kleurders. Net als in Nederland werden de drukkers nauwelijks gehinderd door censuur en de beperkingen door gilden, waardoor productie van uiterst goedkope volksprenten mogelijk was. De volksprent kende in Italië, evenals Nederland, een ononderbroken ontwikkeling van de 14e tot de 19e eeuw. Tegen het einde van de 18^e eeuw zette de neergang van het bedrijf in. Het slaagde er niet in zich aan te passen bij de grote politieke en sociale veranderingen in Europa na de Franse revolutie. De buitenlandse afzet stagneerde en de concurrentie door nieuwe drukkerijen, zowel voor boeken als voor prenten nam geweldig toe. In 1861 viel het doek voor de drukkerij die meer dan 200 jaar de hele westelijke wereld van prenten hand voorzien.

Remondini heeft twee prenten met omgekeerde wereldtaferelen uitgegeven. Omstreeks 1720 de prent IL MONDO AL ROUERSCIO OSSIA IL COSTUME MODERNO en omstreeks 1750 de Spaanstalige prent LA GRANDE LOCURA DE LOS HOMBRES O EL MONDO AL REUES. Daarnaast nog enkele prenten waarop één omgekeerde wereldtafereel is verbeeld. De eerste, fraaie handgekleurde prent geeft 19 taferelen met tweeregelig onderschrift op drie rijen. De prent met als titel De omgekeerde wereld of de moderne gewoontes en met het onopgehelderd signatuur 'gp' kan gezien worden als een beknopte versie van de eerdere Italiaanse prenten. Geen van de taferelen is nieuw, maar het zijn tamelijk vrije weergaven.

Aanwezig: Bertarellicollectie, Milaan.

Literatuur: Bertarelli (1930): p. 75; Toschi (1964), afb. 83; Boschloo (1998), afb. 175.

taferelen

het paard ment de mannen voor de wagen
de dame volgt haar dienstmeid
het schaap scheert de herder
de vrouw commandeert haar man die het garen spint
de vrouwen maken de man het hof
de cliënt verdedigt de advocaat
de bejaarde loopt met een molentje
het kind onderwijst zijn leraren
omgekeerde wereldbol
de zieke onderzoekt de arts
schepen varen in de bergen
vrouwen trekken ten strijde (en belegeren een fort)
de landheer bewerkt de grond voor zijn pachter
vogels nestelen in de bomen; vogels in het water
de geit verjaagt de leeuw
de muis verjaagt de kat
de os drijft de mannen voor de ploeg
de ezel drijft de beladen man voort
de ezel berijdt zijn baas

Teksten en verzen

1. L’ander in Carozzi a molti e un gran guaj, / E piu de cavalli fan fatica assaj.
2. La serua esser piu che Padrone crde, / E quasi vuol che tengi indietro il piede.
3. Di pecorella sotto aspetto vinile, / Ti tonde l’atuigo baggiardo e vile
4. La Donna più del Vom vual comandare, / Sin obligardo ch’ei debba filare.
5. L’osa delle Donne se e cangiato, / E vanno lor a far d’innamorato.
6. Credo che al mondo non si sia dato, / Il cliente difender l’avvocato
7. Non ti slupir se il vecchio rimbamoise, / Co giochi che il il fanciullin giojsce.
8. Dellar a Maestri dal Scolar fu visto, / E figlio buon correger padre tristo.
10.Tocca il polso al Medico l’Ammabilo, / E di scienza lo trova in peggio stato.
11. Mon più I Bastimenti in acqua vanno, / Ma sempre su li monti fermi stanno.
12. A beli ad ingannare chi uapprezza, / Ma non gia d’assalir una Fortezza
13. Ma creato Villan senze raggione / Laszi zappir la terra al tuo Padrone !
14. E per sin sulle piante i pesci vanno, / Segrio che li celli in acqua stanno.
15. Sen fugge dalla Pecora il Leone / Perche flegna non e paragone.
16. Il Morolo all opposta la credo affato / Insequeto veder dal Topo il Gallo
17. Ci vuil pazienza cosa abbam da fare / Se il fiue col baston ci vuol quidare.
18. Ma a far da Asino e troppo dura / A uom che non è Asino di natura.
19. Al fin son costretto portatti à spasso / Ma se non patro piu to getto a basso.

Overname, copiëren en downloaden voor niet-commercieel gebruik van teksten en afbeeldingen is toegestaan onder vermelding van bron SGKJ/AGJMBorms. Contact centsprenten@xs4all.nl.