Isaak van der Putte-210, Amsterdam ca. 1725

De Nieuwe verkeerde Werrelt 

Isaak van der Putte was als boekverkoper en drukker werkzaam te Amsterdam van 1715-1748. Hij was de neef van de drukker Abraham van der Putte en getrouwd met Barbara van Heekeren, dochter van de drukker Jan van Heekeren. Vanaf omstreeks 1730 werkte ook zijn zoon Abraham in het bedrijf. Isaak was een productieve drukker van een groot aantal volksboeken en bijbels. Ook heeft hij werken van Cats en Vondel, de zg. putjesdrukken, uitgegeven. Voor de omvangrijke bijbeluitgaven werkte hij samen met andere drukkers o.a. de weduwe Gysbert de Groot. Van Isaak zijn 6 kaarten bekend die omstreeks 1715 zijn uitgegeven: een ‘wereldcaert’ met de twee halfronden, drie kaarten van het Heilig Land en een kaart van Jerusalem. De kaarten die bedoeld waren om in bijbels bij te binden, waren herdrukken van opgesneden en aangepaste platen uit de 17^e eeuw van onder andere van Jacob Savry en Cornelis Danckerts. Vermoedelijk heeft Isaak In 1723 de zaak van Jacob Conynenburg overgenomen en werkte hij ‘op ’t Water in de Lootsman’. Hij kwam zo in het bezit van het grotendeels 17^e eeuwse prentfonds Lootsman-Conynenburg. Slechts 20 prenten uit de serie van Isaak zijn bekend en omdat één prent het hoogste nummer 221 draagt, moeten we aannemen dat meer dan 90 procent verloren is gegaan.  Opvolgers van Isaak van der Putte zette het bedrijf voort tot 1794. 

‘De Nieuwe verkeerde Werrelt.’, met nummer 210 is een vlekkig gekleurde prent met 6x6 houtsneden en onderschriften en het adres t‘Amsterdam / Gedruckt by Isaak vander Putte, Papier en Boekverkooper op ’t Water in de Loots-Man. De prent was De Meyer niet bekend. Er komen merkwaardige nieuwe taferelen op deze prent voor, die niet alle tot de omgekeerde wereld horen. De ezel zingt muziek, de olifant danst op het koord, de os maait gras en de ezel schept water kunnen tot de verkeerde wereld worden gerekend. De duif op het schaap, de zot op de gans, de rat op de wereldbol, de kraai op de bok, de uil op de beer, de boer op de haan, de koe in een boot zijn merkwaardige taferelen waarvan de betekenis niet op slag duidelijk is. Betreft het spreekwoorden of beelden uit de verkeerde wereld? Nieuwe taferelen uit de omgekeerde wereld zijn: de molensteen drijft en het schip zinkt, de kerk op de toren en het varken kruit de kruier. Deze laatste komen ook op latere prenten veel voor. Veel prenten van Nederlandse uitgevers vertonen  overeenkomst met deze prent: De Groot nr. 2, Ratelband nr. 32, Kannewet nr. 62, Noman nr. 260 en  De Lange nr. 34. De prent van De Groot stamt uit dezelfde periode, maar het valt niet vast te stellen welke uitgave de vroegste was. Mogelijk zijn beide prenten naar een ouder voorbeeld gesneden.

Door de erve van Hendrik van der Putte is nog een omgekeerde wereldprent met 28 taferelen onder nummer 49 uitgegeven. Het is onbekend waar deze prent na de verkoop uit de verzameling Van Kuyk is gebleven.

Vindplaats: Verzameling Borms-Koop.

Literatuur: Meyer 1962, p. 210

Teksten en taferelen

© 2001-2010 A.G.J.M. Borms. Bijgewerkt op 11 December 2009.

Overname, copiëren en downloaden voor niet-commercieel gebruik van teksten en afbeeldingen is toegestaan onder vermelding van bron SGKJ/AGJMBorms. Contact centsprenten@xs4all.nl.