Kannewet 41, Amsterdam ca. 1740

De Verkeerde Wereld.

Joannes Kannewet II was zoon van de weinig succesvolle drukker en boekverkoper Joannes Kannewet I die tussen 1710 en 1718 afwisselend in Amsterdam, IJsselstein en Vianen werkzaam is geweest en bij zijn dood talrijke schulden achterliet. Joannes Kannewet II was tussen 1725 en 1780 succesvol als boek- en prentdrukker en verkoper. Hij werkte in de Nes, in de Gekroonde Jugte Bybel, zoals zijn adres  luidde. Naast bijbelse literatuur en schoolboeken, zoals Hakvoorts Gemeene Zend-brieven gaf Kannewet vooral volksboeken uit, waaronder kluchtboeken, middeleeuwse verhalen, liedbundels enz. Het boekenfonds lijkt vooral bepaald door goedkope drukwerken die vlot verkochten. Het prentfonds dat Kannewet niet doorlopend heeft genummerd, noemt De Meyer zeer merkwaardig omdat daarin talrijke prenten uit de 16^e, 17^e en 18^e eeuw zijn opgenomen, waaronder blokken van Abraham Kanjewiele en Gysbert de Groot. Van Kannewets uitgaven zijn veel prenten overgebleven, waaruit kan worden afgeleid dat het veel succes heeft gekend. De prentdrukkers De Groot en de erven Hendrik van der Putte fungeerden zelfs als wederverkopers voor de prenten van Kannewet. Na zijn overlijden werd in 1781 Kannewets bezit geveild en kwamen de blokken in bezit van W. Hegerman, die er maar weinig prenten mee drukte; slechts één prent met zijn adres is bekend. Via de prentdrukkers Stichter, Noman en Van Staden kwamen de blokken uiteindelijk bij de Belgische uitgevers Brepols en Glenisson & Van Genechten terecht. Een fraai voorbeeld van het lange leven dat de houtblokken voor centsprenten beschoren was. 

De verkeerde Wereld met nummer K 41*, heeft als adres: t’Amsterdam / by J. KANNEWET, Boekverkooper in de Nes / in de Gekroonde Jugte Bijbel. De prent die ook bekend is met het adres van Hendrik van der Putte, toont 4x3 houtsneden met korte onderschriften en is volgens van Veen gedrukt met houtblokken uit de 16^e eeuw.[1] De blokken zijn grof en tamelijk onbeholpen gesneden naar een (onbekend) Italiaans of Duits voorbeeld en de teksten geven in enkele gevallen onjuiste informatie of zij geven niet de essentie van de afbeelding weer. Zo scheert de kat volgens bij afbeelding 4 de meester, terwijl het getoonde beest toch meer heeft van het gebruikelijke schaap. In het zevende tafereel, zit de boer  en staat de graaf, maar belangrijker is dat hier de landheer zijn pachter betaald. In het laatste plaatje is het de zieke die als piskijker fungeert en dus de arts onderzoekt. Het zijn voorbeelden die in deze contekst er op wijzen dat deze prent niet als geheel is ontworpen, maar dat waarschijnlijk bij bestaande blokken op slordige wijze tekst is gevoegd. Met nummer 62 heeft Kannewet nog een omgekeerde wereldprent uitgegeven. Deze prent is een kopie, deels in spiegelbeeld, van de prent van Isaak van der Putte.

Afbeelding: Van Veen (1971), afb. 37
1. Van Veen 1971, waarschijnlijk op grond van de 16e eeuwse kleding van de personages.

Teksten (in Gotische letter gedrukt)
De Boer leerd de Geleerde.
De Leerling leerd de Pastoors
De Papegay leerd de Man klappen.
De Kat  Scheerd zijn Meester.
De Blinde leyd de Ziende.
De Arme geeft de Rijke.
De Graaf staat en de Boer zit.
De Visse Nestelen in de Boomen.
’t Kind wiegt zijn vader
De Os vild de Slager
Die deWereld wel beziet is verkeerd en anders niet
De zieke leerd den Doctoor.

© 2001-2010 A.G.J.M. Borms. Bijgewerkt op 11 December 2009.

Overname, copiëren en downloaden voor niet-commercieel gebruik van teksten en afbeeldingen is toegestaan onder vermelding van bron SGKJ/AGJMBorms. Contact centsprenten@xs4all.nl.