Jean Ganičre, Parijs ca. 1640

 

EL MONDO AL REVES.

 

 

Jean Ganičre (ca. 1615-1666) was de zoon van een drukker in Lyon. Tijdens zijn leertijd in Parijs woonde hij bij de prentdrukker Jean Vallet.  Na het overlijden van Vallet in 1637 trouwde hij met de weduwe, Marguerite de Liercourt en vestigde zich als graveur, prentdrukker en -handelaar in de rue Saint-Jaques in  l’Image de Sainte-Catherine; vanaf 1652  in het er naast gelegen Sainct-Louis.  Van Guillaume Tiffy, kanunnik van de kathedraal van Lodčve kreeg hij de opdracht voor het graveren van 53 koperplaten met voorstellingen van het Nieuwe Testament. Hoewel Jean Ganičre zelf een middelmatig graveur was, leidde hij veel leerlingen op, waarvan sommigen een een goede reputatie als graveur hebben opgebouwd. Hun leertijd kon sterk variëren: van een half jaar tot wel vijf jaar of meer. Van enkelen is bekend dat zij voor hun leertijd hebben betaald. Ganičres oeuvre had naast prenten van heiligen veel typisch volkse en populaire onderwerpen, zoals portretten en muurkalenders. Bekend zijn een prent van de kroning van Lodewijk XIV en een allegorische propagandaprent op kardinaal Richelieu en zijn strijd tegen Oostenrijk en Spanje. Hij heeft prenten van Jacques Callot uitgegeven, maar ook genreprenten zoals Woordenwisseling van mevrouw Alison met haar echtgenoot Lubin. Deze prent geeft het interieur van een herberg weer, waar aan de muur de volksprent Credit est mort hangt. Ganičre stierf in 1666, waarna zijn weduwe de zaak tot 1674 voortzette. Zijn zoon, Etienne Ganičre, eveneens graveur en prenthandelaar nam het bedrijf over..  

 

El Mondo al Revés is in spiegelbeeld getrouw gecopieerd naar het Italiaanse voorbeeld Il mondo alla riversa. De prent geeft 29 genummerde en in elkaar overlopende taferelen op vijf rijen. In het midden de omgekeerde wereldbol met de vier, naar buiten blazende winden. De bijschriften zijn tweeregelige verzen in het Spaans. Er van deze prent geen Franse versie bekend is.  

 

Vindplaats: verzameling Borms-Koop. 

Literatuur: Duchartres (1944) p. 211; Préaud (1987) p. 130-132; Loire (1993) p. 343.

 

Taferelen
1.de ezel ment de mannen voor de wagen
2. de dames lopen achter de meid
3. Het schaap scheert de herder
4. de ezel wast en scheert zijn baas
5. de wagen trekt de ossen
6. De zigeuner laat zich de toekomst voorspellen
7. de zieke onderzoekt de arts
8. het kind kastijdt de vader (met hulp van de moeder)
9. de vrouw draagt de wapens; de man spint het garen
10. de schepen varen in de bergen
11. de vrouwen trekken ten strijde; de mannen doen het huishouden
12. het kind onderricht zijn leermeesters
13. bejaarden lopen met molentjes en vlaggen.
14. de boer weerspreekt de geleerde
 

[omgekeerde wereldbol met de vier winden]

15. de pachter laat de landheer de grond bewerken
16. Mensen bedienen de dieren aan tafel
17. de haan jaagt op de vos
18. de haas verjaagt de valk en de eend de adelaar
19. de muis verjaagt de kat en de bok de leeuw
20. vissen nestelen in de boom ; de vis vist op vogels
21. Vissen vangen de vogels in het water
22. de boer zaait op zee
23. de jager jaagt op zee ; de hazen jagen op de honden
24. de koning gaat te voet ; de boer te paard
25. de os slacht een hert
26. de os drijft de mannen voor de ploeg
28. de ezel berijdt de man
29. De os speel luit voor de ezel
 

Teksten en verzen
1.Agora es comtrario delo que era ayer,
El hombre tira el cochey elcauallo es ocher.
2. Damas illustrasqui Solean yr delante,
Siguen agora su moca galante.
3. La oueja al fursleenanta es tresquila,
Su ano el quatcontra desir no osa.    
4. El asmillo gentil laua sin xabon,
La cabeca del barbero su padron.
5. Proverbois  v sados El carro es delante los bacij es,
Quando lo que se deue hazerprimero Senaze despues.
6. La parlera que a otro Solia su ventura,
Dezir que otros se la digan a ella procura.
7. Cuarde se daquel y de su pensanno ento vano,
El qual siendo inferm quiere tuar il pulso al Sano.
8. Oquau ruijn hecho la injusta madre,
Manda al neciomuchacho q’acote al padre.
9. La muger armada de lamas y de espalda,
Haze al marit  a filar en la Strada.
10. Lo que por es mar largo suauemente hazian,
Agora sobra las penas las galeras y naves van. 
11. Las mugeres armadas ala guerra van,
˙ los hombres ocoisos en casa festan.
12. Porfiar con a quellosque todas rosus?? Suben,
Es co sasque necios como ninos devn anoatreuen.
13Remo ceeen filos viejos tambien a vezes,
˙ van con vanderas ˙ molenejos a vezes.
14. Ni de palabra ni de hecho de lugar el villano,
Auque se vea que le contradiga el letrado.
[omgekeerde wereldbol met de vier winden]
15. No es sempre ru˙la Suerte adőde se pone,
El villano a su padron mande que caue.

 

16. Avezes haze la fortuna qu’vn corason gentil,
Sirua a vn brut animal trag on ˙ vil.
17. La liebre al gallo la reposa al aquila,
Hazen sentir la pena de su pecado ˙ culpa.
18. La corneja gritando scha en vn rincon,
A su perpetti o enemigo el impio halcon.
19. El gato delante el raton se aman gua
Necon la cabre tiene el fiero leon tregua
20. ź mientras el cacador esla aqui con el anzuelo,
Otros por pass atiempo se van de ramo en ramo.
21. Agora que las aues ern el agua tiene so posada,
Descienden los piesces del a˙re para tomar presa.
22. El loco dentro las olas sembrar se atreue,
Y de coger el fruto lo camente se promete.
23. Apie ˙ a cauallo en la mar se corre ˙ caca,
La liebre˙ el conejo Siguen del perro la traca.
24. de koning gaat te voet ; de boer te paard.
Agora qu’el Rey es a pie y el villano in filla,
Veys como si muda la fortuna eiega.
25. El buey que a otros que a si apacentar deuria,
Desuella el cieruo para honnra del hosteria.
26. El buey que y a lleuana arădo el ˙ugo,
Haze porse o˙ en dia errar su villano.
27. de ezel drijft de beladen man voort.
Cargado de agua va el padron por el camino
Pincado del asnillo qu’en las espaldas lleua el vino
28. Hombre in isereto, para que ve˙s al molinero,
Que por bestia de carga se serue desu somero.
29. El bue˙ que pone el laut en la grossera diestra,
˙ la asua su diosa se esta a la seniestra 

© 2001-2010 A.G.J.M. Borms. Bijgewerkt op 11 December 2009.

Overname, copiëren en downloaden voor niet-commercieel gebruik van teksten en afbeeldingen is toegestaan onder vermelding

van bron SGKJ/AGJMBorms. Contact centsprenten@xs4all.nl