Paulus Fürst, Neurenberg ca. 1650

Die widerwertige welt

Gravure van omstreeks 1650 van de Neurenberger prentuitgever Paulus Fürst. Wendeler geeft een beschrijving van de prent en schrijft deze als copie naar een ouder voorbeeld toe aan Fürst.[1] Brückner meent dat de prent een copie is naar Nederlands voorbeeld, dat echter niet bekend is.[2] De prent heeft dertig taferelen op vijf rijen met gegraveerde onderschriften, waarvan een aantal niet op oudere prenten voorkomt: oogsten op het water, de kip vangt de kippenboer, graven in het water, het aambeeld vliegt door de lucht, de molensteen drijft op het water en de galg hangt aan de veroordeelde. Hiervan komen enkele ook op latere prenten voor. Zie over Fürst ook.
_______________
1. Wendeler 1905
2. Brückner 1969

Aanw.: Germanisches National Museum, Neurenberg; B.N., Parijs.

Afbeeldingen: Tristan (1980) afb. 116; Brückner (1969) afb. 76.

Taferelen

1. zigeunerin laat zich de toekomst voorspellen
2. de boer discussieert met de geleerde
3. een bejaarde loopt met een molentje
4. het kind onderwijst zijn leermeester
5. de pachter laat de landheer zijn land bewerken
6. de ezel berijdt de man
7. de dame volgt de dienstmaagd
8. de os drijft de mannen voor de ploeg
9. de os speelt luit voor de ezel
10. de wagen trekt de ossen
11. het varken slacht de slager
12. de ezel wast het hoofd van zijn baas
13. oogsten op het water
14. vissen op het land
15. de vis heeft een man aan de haak
16. de kip vangt de kippeboer
17. hij bouwt zijn huis op het ijs
18. hij graaft in het water
19. de haan vangt de vos
20. de muis jaagt op de kat
21. het hoen jaagt op de havik
22. de duif jaagt op de valk
23. de haas jaagt op de hond
24. de raaf jaagt op de adelaar
25. het konijn jaagt op de adelaar
26. de geit jaagt op de leeuw
27. het aambeeld vliegt door de lucht
28. de molensteen drijft op het water
29. de toren hangt in de klok
30. de galg hangt aan de veroordeelde

Teksten

1. Ein zigainerin last ihr warsagen
2. Der glehrte thut den bauren fragen
3. Ein alter thut wol kindisch thaten
4. Das Kind den altn gibt zurathen
5. Der knecht sicht zu, der herr arbeit
6. Der Esel seinen Meister reitt
7. Die Fraw der magdt folgt vnd serviert
8. Der baur der pflügt, der ochs regiert
9. Die Kühe dem Esel auff hoviert
10. Der wager hie die Ochsen füert
11. Die Saw den Metzger sengt vnd plagt
12. Der Esel seinen Meister zwagt
13. Auff diessem Meer dieser hie Mäht
14. Auff grüner heidt zu Fisschen geht
15. Der Fisch den fisscher oft erlangt
16. Das hün den hünerfänger fangt
17. Ein hauss auff dem Eyss dieser bawt
18. Ein grüb er in dem wasser hawt
19. Der Han den Fuchsen vberlist
20. Die Mauss der katze ein falstrick rüst
21. Das hün hie nach dem Habicht flücht
22. Die Daube nach dem Falken steigt
23. Der hund vorm Haasen forchtsam laufft
24. Der Raab sich met dem Adler Raufft
25. Dass königlein Ihn auch erschreckt
26. Die Geiss den Löwen hart anbleckt
27. Der Amboss fleugt nun vnverhofft
28. Der Mülstein schwimmt empor garofft
29. Der thurn hie in der klocken schwänckt

30. Der Galgen an dem diebe hängt.

Overname, copiëren en downloaden voor niet-commercieel gebruik van teksten en afbeeldingen is toegestaan onder vermelding van bron SGKJ/AGJMBorms. Contact centsprenten@xs4all.nl.