drukkers&uitgevers

Drukkers en uitgevers van centsprenten

Zo'n 200 drukkers en uitgevers hebben sinds de 16e eeuw centsprenten op de Nederlandse markt gebracht. Tot ongeveer 1820 waren zij vrijwel allemaal in ons taalgebied gevestigd. Daarna exporteerden drukkers uit Duitsland, België en Frankrijk in grote hoeveelheden prenten met Nederlandse teksten naar ons land.
Hieronder volgt een alfabetische lijst* van drukkers en uitgevers van Nederlandstalige centsprenten. Daarbij is aangegeven waar en in welke periode zij (ongeveer) werkzaam waren en hoeveel prenten van hen bekend zijn. Dit getal betreft het totale aantal prenten van een uitgever en zijn opvolgers. Vooral uit de prentseries gedrukt vóór 1800 zijn veel prenten onbekend; het hoogste prentnummer geeft een indruk van de omvang van deze fondsen.
Uit een voorlopige inventarisatie blijkt dat ongeveer 9500 centsprenten zijn uitgegeven; herdrukken en copieën door andere uitgevers inbegrepen. Hiervan kunnen er ca. 4200 worden gerekend tot de bekende traditionele, ambachtelijk gedrukte prenten, zoals beschreven door M. de Meyer (1962)**. De Meyer rekent hierbij ook een aantal prenten in kopergravure. Drukkers daarvan zijn ook hier opgenomen, hoewel ze strikt genomen niet tot de centsprenten behoren. Ongeveer 5300 prenten zijn industrieel vervaardigd, d.w.z. op machinaal vervaardigd papier en met een snelpers gedrukt. Deze prenten zijn deels in hout- en fotogravure of autotypie , deels in lithografie.

* Dit is het voorlopig resultaat van een inventarisatie in het kader van het Project Centsprenten. De lijst zal worden aangevuld met informatie over de drukkers/uitgevers met name uit de industriële periode. De hyperlinks in het veld uitgever leiden naar een pagina met deze informatie en de lijst van bekende prenten. Sommige teksten zijn uit databases afkomstig of met OCR tot stand gekomen. Hierdoor kunnen spel- en interpunctiefouten voorkomen. De samensteller krijgt graag opmerkingen, aanvullingen, verbeteringen enz. per email centsprenten@xs4all.nl.

**Voor de literatuurlijst klik hier.

Id	uitgever	plaats	vanaf (ongeveer)	tot (ongeveer)	aantal bekend	series (de hyperlinks geven een voorbeeldprent)
1	Aleiter und Zeitlinger	Mainz	1850	1860		De uitgever bracht in deze periode Duitse prenten en kinderboeken met Nederlandse tekst op de markt. (Lust & Leering, p. 380)
2	Banken, Margaretha van	Amsterdam	1690	1694	2	In 1895 werd door de firma Enschede een herdruk van De speelen van Cupido op de markt gebracht.
3	Beersmans, Franciscus Anthonius	Turnhout	1866	1897	110	Prent 52 met caricaturale neuzen
4	Beersmans-Pleek, Weduwe en dochter	Turnhout	1897	1902	zie 3
5	Belkum Az, P van	Velp	1915	1935	168	Louwerse Prenten serie1-4 en 6; Van Belkum's Gekleurde Prenten 1e serie; Abramsz gekleurde prenten 2e serie
6	Bergen 1, Willem van & W G van der Sande	Breda	1794	1815	zie 7	Prent nr 51 met kinderspelen en -bezigheden
7	Bergen 2, Fa. W. van & Co	Breda	1818	1828	38
8	Binger, A H en opvolgers	Amsterdam	1825	na 1900	?	Emrik & Binger was een grote producent van prenten in lithografie. Op enkele uitzonderingen na kunnen deze niet gerekend worden tot de centsprenten. Voorbeeld
9	Bontamps, Wed. Hub.	Venlo	1804	1818	20	Een prent van de heilige St. Rochus, die bescherming bood tegen de pest.
10	Bouman 1, Jan Jacobus	Amsterdam	1643	1671	4
11	Bouman 2, Jacobus & Jan	Amsterdam	1673	1703	5
12	Bouman 3, Jan jr	Amsterdam	1703	1708	1
13	Brandt, Maarten Jansen	Amsterdam	1617	1650	1
14	Braun, K & J. Schneider		1848	1929	147	De Munchener platen is een serie van 147 prenten die met Nederlandse tekst is uitgegeven. Hier nr. 24.
15	Bredée, J M	Rotterdam	1878	1910	12	Bredée's kinderprenten; hier nr. 15.
16	Bremer	Amsterdam	1867	na 1900	13	Bremer's prentenboek
19	Brepols Philippus Jacobus	Turnhout	1817	1833	243	De eerste periode omvat religieuze reeks (83) ; profane reeks (129); serie vroege litho's (31)
17	Brepols & Dierckx, Zoon	Turnhout	1833	1880	253	Religieuze en profane ambachtelijk gedrukte prenten uit de tweede periode
18	Brepols NV	Turnhout	1880	1935	209	Prenten in lithograsfie (16+149+44 herdrukken) uit de derde periode.
20	Brink, Ten	Arnhem	1917	1937	48	Twee series van 24 schoolprenten omstreeks 1921 uitgegeven.
21	Broedelet	Purmerend	1839	1841	24	Nr. 12 uit de serie Prentenmagazijn voor de Jeugd
22	Broedelet & Co	Purmerend	1839	1842	zie 21
23	Broedelet & Rijkenberg	Purmerend	1834	1839	zie21
24	Broersz, Joost	Amsterdam	1634	1647	1
204	Broese & Co	Breda	1828	ca. 1853	34	Militairen, nr. 3.

26	Bronstring, J.P.	Purmerend	1827	1832	1	Nr. 40 met het graf van Willen V.
27	Brouwer, C	Hoorn	1773	1790	1
28	Burckardt, Charles	Wissembourg	1880	1889	?	Niet bekend of prenten in het Nederlands zijn uitgegeven.
29	Burckardt's Nachfolger 1; E. Junck en H. Schenk	Wissembourg	1889	1906	130	Een Nederlandstalige serie met nummers van 1-100 en een met nummers van 1000-1028.
30	Burckardt's Nachfolger 2; C. Ackermann	Wissembourg	1906	1945	?	Niet bekend of prenten in het Nederlands zijn uitgegeven.
31	Callenbach	Nijkerk	1883	1925~	>50	Uit ca. 1913 Bijbelsche Prenten voor kinderen (1-24). Callenbach's Zondagsschoolplaten (2 series van 6 prenten). Volgens MdM ook: Prenten in 4-kleurendruk (deels profaan) en Zondagsschool prenten (omvang onbekend).
32	Callenbach-Klenk, R	Enkhuizen	1734	1753	1
33	Clement, de Vri & Van Stegeren	Zwolle	1816	1836	13	Bijbelsche figuren.
34	Conynenberg, Jacobus	Amsterdam	1711	1723	zie 144
35	Cool, Cornelis Dircksz	Amsterdam	1816	1836	1
36	Cornel, Nicolaas	Rotterdam	1777	1831	3	hoogste nr. 31
37	Dessain	Luik	1719	1988	70	Uit ca. 1905 dateren: godsdienstige reeks (50); profane reeks (20?)
38	Dessauer, Alois	Asschaffenburg		?	15
39	Diamaer		?	?	1	1 prent in kopergravure
40	Didion		1869	1879	200	Zijn deze alle in het Nederlands uitgegeven? Onder de naam Nederlandsche Kinderprenten o.a. met adres A. Jacobs, Amsterdam
41	Dorp, van H.M.	Haarlem	1878	1880	49	Nieuwe Kinderprenten. Hier nr. 26.
42	Drukkerij Jacob Brosens	Turnhout	1900		1	1 huiszegen bekend
43	Egmont 1, Wed Jacobus	Amsterdam	1724	1761	zie 44
44	Egmont 2, De Erve de Weduwe J.	Amsterdam	1761	1804	118	De kerk van Ouderkerk nr. 82.
45	Ellerman		1845	1851	1	reclameprent
46	Enschede, Isaak	Haarlem	1703	1740	1
47	Enschede, Johan	Haarlem	1895	1895	1	herdruk van v Bancken
48	Entrop, P.J.	Amsterdam	1758	1772	1	Vrouwentrap
49	Ewoutsz, Jan	Amsterdam	1535	1564	1
50	Ferwerda, Abraham	Leeuwarden	1740	1778	9	hoogste nr. 21
51	Fibar, Wed.? (Gaspard)	Antwerpen	1688		1	kgr
52	Funke, G. L.	Amsterdam	1868	1881	114	Nieuwe Nederlandsche Kinderprenten; ook Funke's prenten genaamd. Kermis, nr 53.
53	Gangel 1 & Dembour	Metz	1840	1852		Nederl. Prn uitgegeven?
54	Gangel 2	Metz	1852	1858		Nederl. Prn uitgegeve?
55	Gangel 3 frères & Didion	Metz	1858	1861	zie 40
56	Gangel 4 & Didion	Metz	1861	1868	zie 40
57	Genechten, A. van	Turnhout	1856	1870	ca. 60	herdrukken Glenisson & Van Genechten
58	Glenisson en Van Genechten	Turnhout	1833	1856	zie 59	Paerden-spel, nr. 37; litho: Brigands, nr. 9.
59	Glenisson en Zonen	Turnhout	1856	1900	278	ook herdrukken van Glenisson van Genechten. Kermis Vreugd, nr. 81.
60	Goesin-Disbeq, Ch. De	Gent	1760	1842	1	1 prent bekend Ganzenspel
202	Gorcum & comp, van	Assen	ca. 1920	?	2?	David Tomkins' nieuwe gekleurde kinderprenten
61	Gordinne	Luik	ca. 1893	194x	600	Het is niet zeker dat alle prenten van Gordinne ook met Nederlandse teksten zijn uitgegeven. De kwakzalver, nr. 307. Gordinne gaf ook een reeks van devinettes (zoekplaatjes) uit.
62	Greve, Isaak en Barent	Amsterdam	1745	1751	1	kgr Landleven
63	Groenenbergh, Rudolph	Groningen	ca. 1808	?	1	1 prent bekend
64	Groot 1, Michiel de	Amsterdam	1675	1680	zie 67
65	Groot 2, Gysbert	Amsterdam	1688	1692	zie 67
68	Groot 3, Weduwe Gysbert de	Amsterdam	1692	1719	zie 67
66	Groot 4, Erven de Wed G. de & A. van Dam	Amsterdam	1719	1725	zie 67
67	Groot 5, Erven de Wed G. de	Amsterdam	1725	1738	77	Land- en zeegezigten
69	Gutskoven-Franckx	Leuven	ca. 1820	?	1	Koningsbrief
70	Haan, I de	Haarlem	1880	1903	147	Nieuwe Nederlandsche Kinderprn (114 herdruken+ 33 nieuwe prenten). Kaartenhuis, nr. 132.
71	Haeghen, Van der	Gent	1667	1794	30	vrijwel alleen blokken bekend; Misere de la Gairre (!).
72	Hand, J	Alkmaar	1791	1860	1	hoogste nr. 2
73	Hegerman, J	Amsterdam	1761	1781na	1	hoogste nr. 10
74	Hemeleers & Van Houter	Schaarbeek	1827	1894	161	Slordig uitgevoerde prentserie op goedkoop houthoudend papier. Allerlei, nr. 82.
75	Hendriksen jr & J B Ulrich	Rotterdam	1816	1818	10
76	Hendriksen, J	Rotterdam	1797	1826	73	Kloris & Roosje, nr. 99
77	Hoffers, T C	Rotterdam	1820	1839	39	Kermisvreugd, nr. 22.
78	Hollingerus-Pijpers, F B & Broese & Co	Breda	1815	1853	34	Militairen, nr. 68.
79	Hoogh, H. de & Co	Amsterdam	1853	1869	40	Bijbelsche geschiedenissen van het Oude Testament
80	Hoogstraten, H L van	's Gravenhage	1861	1879	25	Prenten bij de Kindercourant. Kermis.
81	Hurez, F J F en Zoon	Kamerijk	1803	1832	44
82	Imagerie Nationale	Brugge	1919	?	152
83	Irhoven, H van	's Hertogenbosch	1741	1746	1
84	Jacobs, A.	Amsterdam	na 1860	voor 1888	?	prenten van Gangel met Ned. Tekst
85	Jacobs, B.	Groningen	1874	1939	20	Avontuurlijke verhalen; uitgaven van Pinot met Ned. Tekst
205	Jolle, David le	Amsterdam	1814	ca. 1820	148	Jan Klaasz.
87	Kanjewiele, Abraham	Leiden	1690	1718	3
88	Kannewet, Johannes	Amsterdam	1736	1780	204	meerdere genummerde series; verschillende prn met zelfde volgnummer. Papegay, nr. **15.
89	Kat, W J	Haarlem	1863	1871	12	Kleurprenten (deels) gedrukt met houtblokken van Gerrit van der Linden met hoogste nr. 16. Kleurprent, nr. 11.
90	Kemink, Dirk	Utrecht	1740	1798	1
91	Kessel, W van	Haarlem	1694	1726	1
92	Klinkert, R L	Amsterdam	1850	1855	1
93	Koene 1, Barent	Amsterdam	1757	1781	zie 95
94	Koene 2, Barend	Amsterdam	1814	1830	zie 95	Oude Testament, nr. 15.
95	Koene 3, S & W	Amsterdam	1781	1830	43
96	Kolff, G.	Leiden/Batavia	1873	1881	24	Nederlands-Indische prentserie Gambar gambar; volgens NvdB herdrukt door Noman, echter geen prent van deze bekend. Gambar, nr. 7
97	Koster 1, Cornelis Johannes	Amsterdam	1825	1847	zie 99	Kinderspelen.
98	Koster 2, Wed C J	Amsterdam	1847	1850	zie 99
99	Koster 3, Merman (Herman)	Amsterdam	1850	1869	29	Kloris & Roosje, nr. 4.
100	Koster, Gebr	Amsterdam	1829	1908	1	Producenten van talloze spelprenten en ander papieren speelgoed.
101	Koumans, Pieter	Leeuwarden	1735	1780	3
102	Kühn, Gustav	Neuruppin	1815	1892	?
106	Kwakzalverij, Ver. tegen de	Amsterdam	ca. 1920		1	Prent Jan Kwak. door Nelly Bodenheim.
103	Landb Gesticht	Montfoort?	1852	1864	1	met nr. 18
105	Lange 1, Jan de		1758	1787	zie 108
106	Lange 2, Jan Hendrik	Deventer	1787	1822	zie 108
107	Lange 3, Wed J H de	Deventer	1822	1885	zie 108
108	Lange 4 jr, Jan de	Deventer	1885	188	152
109	Lange, M.D. de	Veendam	1893 na	?	45	Onder de titel De Lange's schoolprenten werden twee reeksen van Gordinne met reclame op naam van deze Veendammer winkelier uitgegeven.
176	Lecuyer, Philippus	Uden/'s Bosch	1772	1774	12	zie Berg 1990
110	Liefrinck, Hans	Antwerpen	1550	1581	4
111	Lier, David en Charles van	Den Haag	1840	1850	7	hoogste nummer 73
112	Lootsman, Casparus	Amsterdam	1689	1711	14
113	Lootsman, Wed Theunis Jacobsz	Amsterdam	1650	1689	5
114	Lucas, G	Amsterdam	1710	1730	1	kgr
115	Lutkie en Cranenburg	's Hertogenbosch	1848	1881	120	Luilekkerland
116	Martin-Delahay, H A J	Rijsel	1819	1830	3
117	Masier, P J	Rotterdam	1827	1860	19	hoogste nr. 53. Slagtijd, nr. 12.
118	Mathijsz, Paulus	Amsterdam	1640	1684	1
119	Mensing & Van Westreenen	Rotterdam	1822	1849	15	hoogste nr. 44
120	Meyer & De Ruyter	Amsterdam	1883	1913	96	Meijer's Prenten (volgens MdM 150 prn). Kermis, nr. 2.
121	Moolen, H van der	Geldern	1857	?	132	Prenten van Braun & Schneider uitgegeven onder de titel Munchener Platen.
122	Moolenijzer, Hendrik	Amsterdam	1792	1847	1
123	Mortier & Zoon, David du	Leiden	1791	1855	8	hoogste nummer 56
124	Muller & Comp, Diedrich Carl	Arnhem	1818	1842	11	hoogste nr. 59
125	Muller, Ewout Cornelisz	Hoorn & Amst	1589	1596	1	vermoedelijk herdruk, oorspronkelijk van een andere onbekende drukker
126	Munster, H van & Zoon	Amsterdam	1811	1829	32	incl. herdrukken Nutsprenten
127	Muys, Nicolaas	Schiedam	1704	1757	9	Afbeeldsels
128	Nationale Commissie voor Economische Uitbreiding	Brussel		1850na	10	Vermeld door MdM.
129	Nieuwenhuyzen, Jan & Jan van Lee	Haarlem	1743	1784	27	hoogste nr. 69
130	Noman, J	Zaltbommel	1814	1830	zie 131	Vorsten, nr. 147
131	Noman, J & Zoon	Zaltbommel	1830	1850	444	Gebrekkigen, nr. 168
132	Noorduyn	Gorinchem	1819	1840	23	Hoorn, M
133	Noothoven van Goor, D	Leiden	1857	1880	232	incl herdrukken Schuitemaker; Amfibiëen, nr. 144.
134	Numan	Amsterdam	1760	1788	12	hoogste nr. 14
135	Oehmigke & Riemschneider	Neu Ruppin	1828	1937ca	126	Moeder, nr. 101
136	Oomkens	Groningen	1827~	1845?	13	Zowel prn met nummers als met letters. Zoogdieren, nr. 13.
137	Ottens, J en R J	Amsterdam	1689	1766	6	Acht trappen
138	Peduzzi, Dominicus A.	Amsterdam	?	voor 1861	8	Willem Tell (4) en Genoveva (4)
139	Pellerin & Cie	Epinal	1895	1900 na	132	Prentjesdruk van Epinal. Stadsmuzikanten, nr. 19
140	Phobel	Brussel	1923~	1945~	12
141	Pinot & Olivier	Epinal	1874	1888	576	alle prenten van Pinot en opvolgers. Jacob, nr x23
142	Pinot, Charles	Epinal	1860~	1874	zie 141
143	Preys, Boudewijn	Amsterdam	1639	1672	1	uit boedelbeschrijving nog 16 andere prenten gedrukt
144	Putte 1, Isaak	Amsterdam	1723	1748	zie 146
145	Putte 2, Abraham	Amsterdam	1748	1761	zie 146
146	Putte 3, Hendrik van der & opvolgers	Amsterdam	1761	1794	114	Luilekkerland, nr. 81.
147	Quantin,	Paris	ca. 1890	na 1900	320	volgens MdM 16 series van 20 prn uitgegeven. Zwaluw, nr. 8-18.
148	Ratelband en opvolgers	Amsterdam	1760	1820	133	zondvloed, nr. 63
149	Ratinckx, Steendrukkerij Wed.	Antwerpen	1831	1850	12	hoogste nr. 64
150	Rijke, de	Rotterdam	1826	1827	7	hoogste nr. 34. Trap, nr. 4.
151	Rijnders, Erven H	Amsterdam	1781	1845	86	Gilde-os, nr. 5.
152	Rijschooten, P van	Amsterdam	1684	1710	1
153	Roode	Zaandam	1753	1792	10	hoogste nr. 15
154	Roode, de wed. H.J.	Zaandam	1753	1803	zie 153
155	Roosing, P	Rotterdam	na 1810	voor 1839	7	steendrukken met hoogste nr. 10
156	Sande en Co, W G van der	Amsterdam	1806	1804	26	hoogste nr. 27. Volkeren, nr. 3.
157	Schaafs, J.J.	Kevelaar	1893	na 1900	4	Rebus, nr. 5388.
158	Schaffrath, N en G N	Gelder	1780	1820	5
159	Scheffers, J.	Rotterdam	1781	1826	16	hoogste nr 50
160	Schierbeek, R.J.	Groningen	1798	1835	3	hoogste nr. VI
161	Schillemans & Van Belkum	Zutphen	1893	1915	96	Louwerse's kinderprenten series 1-4. Pret nr, 4-7.
162	Scholz, Joseph	Mainz	1840~	1945	185	Abc, nr. 91.
163	Schuitemaker, J.	Purmerend	1842	1859	194	Prentenmagazijn voor de Jeugd; incl. 24 herdrukken Broedelet. Ambachten, nr. 15.
164	Schulz, Friedrich	Stuttgart	1820	1865	110
165	Segboer, A W	's Gravenhage	1901	1940~	188	Nieuwe Nederlandsche Kinderprenten - Funke's Prenten; incl. 174 herdrukken van De Haan. Buitenvermaak, nr. 153.
166	Seydel, J.	Leeuwarden	1775	1813	27	hoogste nr. 30. Leeuwarden, nr. 1.
167	Sijthoff, A.W.	Leiden	1853	1891	92	Sijthoff's Prentenboek(24); Nutsprenten(20); Nieuwe Hollandsche Kinderprenten(48)
168	Smallenburg, F W en B	Sneek	1813	1833	1
169	Spierincx, A.	Antwerpen	1620	1666	1
170	Staden, van en opv	Amsterdam	1822	1870	128	prenten met zowel nummers als letters
171	Stapleaux, G	Brussel?	ca. 1845		5
172	Stichter, Erve de Wed. S.	Amsterdam	1775	1813	200	hoogste nr. 213
173	Tellier, J.H.	Lier	1779	1809	2	hoogste nr. 13; Brepols nam 60 houtblokken over en drukte daarmee ca. 20 prenten
174	Termeulen, J.J.	Amsterdam	1789	1804	1	floskaartjes
175	Thompsom, Jacobus	Rotterdam	1791	1836	136	hoogste nr. 167. Meisjesspel, nr. 116.
177	Ulrich, J.B.	Rotterdam	1818	1839	31	hoogste nr. 32. Altijddorst, nr. 14.
178	Vagné, Marcel	Jarville, Nancy	1900	193x	67	devinette raadsels (45); toversprookjes 22
203	Vangemen	Brussel	?	?	?	Manneke Pis
179	Verbeeck	Kevelaar	na 1850	?	2	Huiszegen
180	Vinck, Ab	Antwerpen	na 1850	?	1	kleurenlitho
181	Vinck, J. N. en Wed J. N.	Antwerpen	1785	1850	5	hoogste nr. 56
182	Visscher, C.J. en C J Visscher de Jonge	Amsterdam	1616	1652	12	kopergravures; hoogste letter EE (30); Trap.
183	Vlieger, J.	Amsterdam	1869	1908	100	bijbelprenten; spelprenten
184	Vos, Jan de & Comp	Dordrecht	1810	1849	11	hoogste nr. 24
185	W. C. Wansleven	Zutphen	1805	1860	35	hoogste nr. 88. Uitspanningen, nr. 2.
186	Wal, W. van der	Gorinchem	1836	1841	1
187	Walpot, H en A	Dordrecht	1728	1793	3	hoogste nr. 23
188	Weege, David	Amsterdam	1748	1787	1
189	Wees, J. H. van	Utrecht	1869	1888	40	Nieuwe Hollandsche Kinderprenten; Nederlandstalige prenten van Pinot. Bezoek
190	Wellens, Delhuvenne en Comp	Turnhout	1734	1853	67	hoogste nummer 93; alle prenten van Wellens en opv.
191	Wellens, P F	Turnhout	1844	1849		zie 46
192	Wendel, J. & Wed C Kok-van Kolm	Amsterdam	1803	1870	59	Vrouwen, nr. 49.
193	Wentzel, Frederic Charles	Wissembourg	1835	1869		heeft Wentzel Nederlandstalige prn. Uitgegeven?
194	Wigeri, Wigerus	Leeuwarden	1745	1783	1
195	Wijnhoven-Hendriksen, T.J.	Rotterdam	1832	1849	70	Bloemen, nr. 17.
196	Wijsmuller, Erven	Amsterdam	1828	1851	28	Kinderspelen, nr. 27.
197	Wit, F. de	Amsterdam	1648	1712	1
199	IJkema, Joh.	's Gravenhage	1876	1893	72	Louwerse's kinderprenten series 1, 2 en 3 van 24 prn. Valsch, nr. 2-13.
200	Zalsman, G. Ph.	Kampen	1857	na 1900	75	Zalsman bracht 3 series prenten op de markt met bijbelse en profane onderwerpen. Uitheemse taferelen, nr. 48
201	Onbekende uitgevers				190	vlgs lijsten De Meyer (1962)