Bowles & Carver te Londen, ca. 1795

The folly’s of mankind expos’d or the world upside down.

Carington Bowles werkte van 1752 tot 1793 als uitgever van prenten in Londen, aanvankelijk bij zijn vader, John Bowles. Omstreeks 1762 nam hij het prentbedrijf van zijn oom over en werd een van de productiefste uitgevers in Londen. Bowles gaf naast overzichtkaarten, een set zeer gedetailleerde wegen- en zeekaarten uit, onder andere van het Kanaal en omstreken, waarop (verhaspeld) ook Hellevoetsluis voorkomt. Sommige kaarten voor kinderen kregen de vorm van een puzzle. Bij de prenten zijn talrijke stadsgezichten en caricaturale afbeeldingen. Zijn grote aanbod blijkt uit diverse catalogi uit 1782, 1784 en 1790. Na het overlijden van Carington nam zijn zoon Henri het bedrijf over en associeerde zich met de cartograaf en ontdekkingsreiziger Samuel Carver. Kaarten en prenten gaven zij van 1793 tot 1832 uit met het adres BOWLES & CARVER, at the Map & Print Warehouse, No. 69 S.t Pauls Church Yard. Hun prenten, waarvoor veel gebruik werd gemaakt van oude koperplaten, vonden ruime verspreiding in Engelstalige landen, maar ook daarbuiten. Voor de Nederlandse markt gaven zij topografische prenten uit van onder meer Loenen, Den Oever en Maarseveen.

In tegenstelling tot het vasteland van Europa hebben uitgevers in de Angelsaksische landen nauwelijks volks- en kinderprenten in series uitgegeven. Eerder dan op het vasteland kwam in de loop van de 18^e eeuw de productie van goedkope geïllustreerde (kinder)boeken –de chapbooks- op gang. Populaire prenten betroffen vooral stadsgezichten, prenten over mode, sport en jacht en caricaturale voorstellingen; vrijwel altijd in kopergravure uitgevoerd. De houtsnede werd wel veel gebruikt voor het illustreren van liedprenten en prenten met nieuws over misdrijven, terechtstellingen en rampen.

Bowles en Carver hebben wel een serie van meer dan 250 centsprenten uitgegeven, waarvan er ruim 200 bewaard zijn gebleven. Hierbij zijn twee omgekeerde wereldprenten: The folly of mankind expos’d or the world upside down met nummer 41 en een titelloze prent met nummer 160. De eerste gravure telt 16 taferelen op vier rijen en is een getrouwe copie van de prent van Chiquet. De titel is letterlijk vertaald; de volgorde van de taferelen is iets gewijzigd.

Vindplaats: BM, Londen.

Afbeelding bij Kunzle 1973, afb.10-65 (6 taferelen); O’Connel 1999, p. 124.

Taferelen
1.de omgekeerde wereldbol, waarop omgekeerde huizen en schepen en waaruit hoofd en voeten van een omgekeerde man steken. De bol wordt vastgehouden door twee narren
2. het kind verzorg de moeder; het kind kastijdt de vader
3. de vrouw draagt het geweer; de man spint het garen; de man verzorgt het kind
4. de os drijft de mannen voor de ploeg
5. het paard roskamt de ruiter
6. de ezel drijft de beladen molenaar naar de molen
7. jagen op het water; de vissen vliegen door de lucht
8. paarden beslaan de smid
9. het schaap en de haan draaien de kok aan het spit
10. paarden berijden de ruiters en houden een tournooi
11. de ezel drijft de boer naar de markt
12. de vis hengelt naar mensen; vissen nestelen in de bomen; vliegende vis vangt vogel in het water
13. de stad is in de lucht; zon, maan en sterren zijn op aarde
14. varkens slachten de meid/kokkin
15. de os slacht de slager
16. vogel vangt twee geliefden die door de man gestoord worden in een net

Teksten
1. the world turn’d upside down the man standing upon his head
2. Here the son corrects his father and the daughter feeds her mother
3. Here the wife turns soldier and the husband nurse
4. Here you see men drawing the plow and the ox driving them
5. A rabbit roasts the cook and a cock …. him will you have a chop
6. A very strange way of fighting the horses ride the men
7. The old man carriage the cabbages and carrots to market and the ass drives him
8. A fish is angling for a man an apple tree bears fishes a fish catches an eagle & a lamb a lion
9. Here you see a city in the clouds and the sun, moon and stars upon the ground
10. The hogs are killing a man and taking his blood to make black pudding for Taylor(?)
11. The Butcher is butchered by an ox……..
12. A bird catches a man …. galant in a net & her husband coming in catches all

13. Here you see a Citty in the Clouds and the Sun, Moon and Stars against the ground

14. The Hogs are killing a Man and taking his Blood to make black Pudding for Taylor(?)

15. The Butcher is butchered by Ox the meat maker Sorry broather it takes a little Fey'd(?)

16. A bird catches a woman and her galant man in a net & her husband coming in catches all

Overname, kopiëren en downloaden voor niet-commercieel gebruik van teksten en afbeeldingen is toegestaan onder vermelding

van bron SGKJ/AGJMBorms. Contact centsprenten@xs4all.nl.