Gerhardus Philippus Zalsman (1834-1910) vestigde in 1857 een boekhandel met boekbinderij in Kampen, waaraan hij al snel een uitgeverij aan verbond. (1) De Theologische School die in 1854 in Kampen was gesticht zou hem in ruime mate van theologische materiaal voor publicaties voorzien.

G. Ph. Zalsman

In 1872 werd het grote huis van de douairière Wttewaal van Stoetwegen aan de Broederweg, deels aan de Vloeddijk gelegen, gekocht en betrokken. Bij dit pand behoorde een koetshuis in de Groenestraat die tot drukkerij werd ingericht.  Vanaf ca. 1900 werden de drukpersen werden met een stoommachine aangedreven.

De productie bestond uit theologische brochures, stichtelijke werken, schoolboeken, kinderprenten en een almanak. Vanaf 1875 drukte Zalsman ook nieuwsbladen, zoals de Kamperbode, het Weekblad voor Elburg, Hattem, Doornspijk, Epe, Heerde, Nunspeet en Oldebroek en de Nieuwe Kamper Courant. Bij het dertigjarig bestaan was het getal werknemers geklommen tot ruim twintig, wat lange tijd de normale bezetting zou zijn; velen werkten tientallen jaren bij de firma.

Uit het huwelijk met Johanna Rutgera van de Ven (1832-1908) uit Den Bosch werden zes dochters

en een zoon geboren. Opvolger Philippus Zalsman (1870-1954) leerde het vak spelenderwijs; zo heeft hij enkele jaren de nieuwste druktechnieken kunnen bestuderen in Keulen en Leipzig. Na terugkeer uit Duitsland in 1893 bouwde Philip de steendrukkerij onder eigen verantwoordelijkheid verder uit. Toen Gerardus Zalsman in 1910 overleed, werd de naam van de firma definitief de Kamper Boekhandel en Steendrukkerij Ph. Zalsman. De boekhandel bleef gehandhaafd, de uitgeverij werd beperkt en de nadruk kwam nu te liggen op fraai verzorgd drukwerk. Zo rolden er studentenalmanakken en jaarboekjes van de militairen - de twee vlottende bevolkingsgroepen die leven in de Kamper brouwerij brachten - van zijn persen. Verder verschenen er

Ph. Zalsman

 plakkaten en affiches in steendruk, een muziekpartituur en een liederenbundel. Na een echtscheiding hertrouwde hij in 1916 met Lydia Lauffs uit Elberfeld.

Na de crisisperiode in het begin van de jaren dertig en een zware ziekte met operatie, zag Ph. Zalsman om naar iemand die hem kon opvolgen. Dit werd Bruin Vierbergen (1897-1982) die zijn sporen in de drukkerij en boekhandel toen al ruimschoots had verdiend. Deze trad op 1 januari 1937 in dienst.

Tussen 1869 en 1882 gaf de firma een serie van ruim 70 kinderprenten uit. Deze werden achtereenvolgens geredigeerd door J.P. Schaberg (nrs. 1-42), door E.J. Vcenendaal (nrs. 43-70) en door I. Koolsbergen (nrs. 71-75). Deze kinderprenten vertonen veel overeenkomst met die van Schuitemaker en Noothoven van Goor. Achtenveertig van deze prenten zijn bijbelprcnten, de overige behandelen leerzame onderwerpen of geven moraliserende verhalen. Ze zijn gedrukt met hergebruikte houtgravures en clichés, vaak van buitenlandse herkomst die door de redacteuren van passende teksten werden voorzien. Voor de schoolmeesters waren deze prenten geschikt als prijzen voor de jeugd. (2)

Het Nieuwsblad voor den Boekhandel van 4 maart 1969 meldde: ‘Zalsman de prenten door Schaberg zijn thans gereed netto à ƒ4,- per riem’. (3) Het ging hierbij om vier prenten met onderwerpen uit het Oude Testament en vier over het Nieuwe Testament. Gelijktijdig publiceerde Zalsman twee boekjes met als titel Onderzoekt de schriften. Plaatjes over de Bijbelsche geschiedenis door J. P. Schaberg die met dezelfde afgbeeldingen waren geïllustreerd. (4)

Zalsmansprenten zijn, op een paar uitzonderingen na, aanwezig in de collectie Waller Y.

 ________

1. Naar: J. van Gelderen, ‘De firma Zalsman te Kampen’, in: Kamper Almanak 2003. Kampen 2002.

2. De Meyer 1962, 46.

3. NvdB 4-3-1869.

4. NvdB 2-12-1869.