  Jacobus van Egmont en opvolgers

Jacobus van Egmont werd omstreeks 1686 in den Haag geboren en was werkzaam als letterzetter bij de Haagse drukker Limburg. Na zijn huwelijk in 1707 met Marretje Valintgoet werkte hij bij de Amsterdamse boekdrukker Hogenhuyse, tot hij zich in 1710 zelfstandig vestigde In de Nieuwe Drukkery op de Reguliers Breestraat, waar voorheen Otto Barentsz. Smient en zijn opvolgers heijligen drukten. Van Egmont was vooral drukker van populaire werken liedboeken zoals Jan van Gyzens Afgeperste Harlequin, Bedroefde Harlequin en Wispeltuurige Harlequien, met zyn rarikiek. Storygoed zoals Een schoone historie van den hertog van Bruynswyk en zynder avontuuren en Een schoone ende wonderlyke Historie van Valentyn en Oursson. Cartouche of de roovers als blijspel, De lof der jeneever : Met alle eerbiedigheyd, opgedragen, aan de burgeren, en inwoonderen, der steden; Ceulen, Rhynberk, Schiedam, Weesop en Amsterdam en het sensatieverhaal Aller-naauwkeurigst berigt of verhaal, aangaande de gruwelyke moorden, geschied door Hidde van Grittinga aan Gerrit Avers en die van de huisvrouw van Avers aan de huisvrouw van Grittinga. Verder gaf hij van 18 september 1710 tot 18 januari 1722 een periodiek door Jan van Gysen uit: Weekelyksche Amsterdamsche Mercuuren; verhalende [...] ’t voornaamste nieuws door heel Europa.

Jacobus van Egmont stond, evenals zijn leermeester Hogenhuyse, bekend als notoire nadrukker en hij is daar ook meerdere keren voor veroordeeld (1). Zijn illegaal gedrukte materiaal werd door omlopers of marskramers verspreid. Als Jacobus al centsprenten heeft gedrukt, dan is daar geen enkele exemplaar van bewaard gebleven.

Het prentfonds van de Van Egmonts is opgebouwd door de opvolgers van Jacobus: de weduwe Van Egmont, werkzaam van omstreeks 1724 tot 1761 en de Erven der Weduwe Jacobus van Egmont (1761-1804). In dit fonds zijn prenten verschenen gedrukt met I7e-eeuwse blokken, maar ook prenten met houtgravures uit de 16e eeuw. Zo de Thyl Uilenspiegel (nr. 13) gedrukt van de blokken van de Antwerpse Uilenspiegel-uitgave van Jan van Ghelen van 1575, Paasch-Prys (nr. 3) en Suzanna in het bad (nr. 7), gedrukt met een 16e eeuwse houtsnede van Jorg Brewof liever met de onderste helft van deze houtsnede. Het origineel werd middendoor gezaagd om een blok te verkrijgen geschikt voor het formaat van de centsprent. Verder de zogenaamde „Kermis-Printen" (nr. 57 en 59) met de mooie lóe-eeuwse ruiterportretten, de eerste van Koning Hendrik II van Frankrijk, de tweede van Karel en Filips II, en de zeer merkwaardige ongenummerde prent De Vermaakelyke Vasten-Avond Vreugd gesigneerd N.M.

Het fonds Van Egmont is bijzonder aantrekkelijk door zijn grote afwisseling. Naast het vervallen cultuurgoed -de kunstprenten die centsprenten werden- en prenten met de traditionele onderwerpen, zoals Jan de Wasser (nr. 1), Steven van der Klok (nr. 10), De trap des ouderdoms (nr. 37) enz., bevat dit fonds gelegenheidsprenten als de Welkoms-Groet, aan Zijne Doorlugtiche Hoogheid, den Grave van Buuren (nr. 15), de Oranjeprent met het ruiterportret van Willem IV, W.C.H. Friso (nr. 60) (dezelfde afbeelding wordt later, onder hetzelfde volgnummer, gebruikt als portret van Willem V). Het fonds bevat ook nieuwe prenten gegraveerd door H. Numan, de knapste 18e-eeuwse Nederlandse graveur van boekillustraties en centsprenten of door de Firma Van Egmont overgenomen uit het eigen fonds van deze graveur die zelf ook een tijdje uitgever gespeeld had (nrs. 6, 12, 17, 21, 26, 27, 37, 58, 82, 84, 97, 108, 112, 114, 124, 125, 128).

Ook A. Bouwens heeft voor het fonds Van Egmont enkele nieuwe prenten gegraveerd (de nrs. 16, 93 en een ongenummerd oorlogschip).

Behalve de in de prentlijst opgenomen centsprenten verschenen bij Van Egmont buiten de genummerde reeks spelprenten, nieuwjaars-, paas-, pinkster-, kermis- en verjaarsbrieven . Ook vele van deze brieven zijn gesigneerd H. Numan.

Evenals hun voorgangers en hun tijdgenoten hebben de Van Egmonts zich beziggehouden met de uitgave van volksboeken; herdrukken van middeleeuwse ridderromans : De Historie van Malegys, Margareta van Limburgh, moderne kluchten zoals De vrolijke Kramer (11e druk!) en De vrolijke Louw en Krelis en almanakken en tenslotte figurenboekjes die de firma samenstelde met de blokken van volksprenten : De nieuwe en Vermaaklijke Kinderen Bogaard, zijnde voorzien met drie honderd vijftig soorten van Figuren. De vierde druk is van 1794. Het volledige boekje staat hier.

index.htm

grotendeels ontleend aan: MdM.

12. Af-Beeldinge hoedanig de Kinderen Israëls waaren Gelegerd: Met aanwyzinge hoe en waar eiken Stam is geplaatst geweest. Nevens || de Verbeeldinge van eenige der voornaamste Zaaken, welke onder hun hebben gediend tot der Tabernakel, of Tente der t' Za- || men komste, enz.; welke was in het midden van het Leger der Twaalf Stammen. 13 hsnn.

15. Welkomst-groet aan Zyne Doorluchtige Hoogheid, den || Grave van Buuren. || Aanspraak der Katwyks-ze Herderinnen, aan Haare Doorl. Hoogheid, || Carolina, Princes van Oranje Nassau, by het aanbieden van een Bloem-Bouquet. 2 hsnn. ges. A.M.

36. Het Hollandsen Oorlogsschip de admiraal de Ruiter, van 64 stukken Kanon, onder bevel van den schout by nacht, nu Vice-Admiraal J. A. Zoutman. - Het Engelsch Oorlogsschip de Fortitude, van 74 stukken Kanon, onder bevel van den Admiraal Ay de Parker. 2 hsnn. ges. A. Bouwens, oorlogsschepen.

39. Zo zag men hen, die voor de Waarheid streeden, || Weleer geplaagd, gepynigd en ter Dood || Gebragt, die zy vol moed gewillig leden, || Hier door verlost uit al hun druk en nood. 8 hsnn. protest, geloofs-martelaren.

42. De Jeugd werd hier gesticht, door 't werk in tucht gehouwen, Gelyk men daaglyks ziet, van 't Doopen af tot 't Trouwen. 48 hsnn. levensloop van doop tot huwelijk. (gereprod. bij v. Heurck en Boekenoogen, LP.F. blz. 450).

77. Gelyk de Zoete Jeugd, tot Tydverdryf geneegen, || Hun grootste blydschap vind in kinderlyk bedryf, || Zo heeft der Oudren Doen somtyds ook niets om 't Lyf, |[ Veele Ouden gaan nog wel op Kinderlyke wegen. 4 hsnn. kinderen met vogels.